02 MAYIS 2016

EV3 ile ilgili karşılaşabileceğimiz problemler ve çözümleri

EV3 robotik setini neredeyse hergün kullanıyoruz. Öğrencilerle çalışmalar yapan öğretmenlerimiz, evinde kişisel amaçlarla kullananlar ve eğlence amaçlı kullananlar var. Tam çalışmaya başlayacakken o da ne? EV3 hata verdi :) Umarım aşağıda bahsettiğimiz sorunları hiç yaşamamışsınızdır ve bundan sonra da hiç yaşamazsınız ama bir gün lazım olursa diye açık bir şekilde anlatmaya çalıştım...

1 - EV3 tuğla içindeki Firmware/Yazılım güncelleme işlemi nasıl yapılır? Hangi durumlarda gereklidir?

EV3 akıllı tuğla içinde Linux işletim sistemi çalışmaktadır. Nasıl ki Microsoft Windows, Apple OS X, Linux işletim sistemleri stabil çalışma açısından güncellemeye ihtiyaç duyuyorsa EV3 içerisindeki Linux işletim sistemi de güncellenerek daha stabil hale getirilmektedir.

EV3 programlama yazılımını bilgisayarınızda çalıştırdığınız zaman aşağıdaki ekranı görüyorsanız, EV3 tuğlanızın yazılımını güncelleme vakti gelmiş demektir. Ok butonuna bastıktan sonra,

Güncelleme yapmak için;
EV3 tuğlanızı USB kablo ile bilgisayarınıza bağlayın, bilgisayardaki programlama yazılımınızdan :

Tools – Firmware Update seçeneğini seçin

Ve yeni açılan pencereden : En güncel versiyonu seçip Download butonuna basın. Güncelleme yaklaşık 5 dakika sürecektir. Bu süre içerisinde EV3 tuğlanız kendiliğinden kapanıp açılabilir, lütfen "Firmware Update Successfull" yazısı bilgisayarınızın ekranında çıkana kadar bekleyin, USB kabloyu çıkartmayın, EV3 pilini çıkartmayın, bilgisayarınızdaki EV3 programını kapatmayın.

Tebrikler, EV3 tuğlanızın firmware/yazılım güncellemesini başarılı bir şekilde yaptınız.

Eğer uzun bir süre bekledikten sonra bu ekranı görmediyseniz ve yükleme yüzdelerinde artık ilerleme görünmüyorsa / çalışmıyorsa bir sonraki adımı uygulayabilirsiniz.

2 - EV3 tuğlayı açmaya çalıştığımda veya yazılım güncellemesi yaptıktan sonra açılırken "Starting" ekranında kalıyor ne yapmalıyım?

Bir süre beklemenize rağmen (normalde 30 sn. civarında) EV3 tuğlanız hala açılmıyorsa Linux işletim sistemi başlangıcı askıda kalmış demektir. Bunu düzeltmek için EV3 tuğlanızı yazılım güncelleme moduna almanız gerekmektedir. Aşağıdaki resimde çeşitli renkler ile işaretli olan tuşlara basılı tutun;

EV3 kendini kapattığında sarı renk ile işaretli olan tuşa basmayı bırakın, aşağıdaki resimdeki ekran karşınıza gelecektir;

Bu ekran karşınıza gelmediyse tuş kombinasyonu ile güncelleme moduna alma adımlarını tekrar deneyin. Updating yazan ekranı gördüyseniz 1. Sorumuzdaki “Güncelleme yapmak için”başlığı altındaki adımları takip edin ve EV3 tuğla yazılımını yeniden yükleyin.

3 – EV3 tuğla ile çalışırken ekran donduysa, tuşlara basmanıza rağmen herhangi bir şekilde yanıt vermiyorsa, sistem donması yaşanıyorsa ne yapılmalı?

Bu sistem donmaları genellikle basit bir şekilde çözülerek size sorun çıkartmazlar, sadece 1 dakikalık vakit kaybı yaşatırlar, eğer bu arızayı daha sık vermeye başladıysa lütfen 1. Sorumuzdaki “Güncelleme yapmak için”başlığı altındaki adımları takip edin ve EV3 tuğla yazılımını yükleyin.

Sorunu basit bir şekilde çözmek için aşağıdaki resimde çeşitli renkler ile işaretli olan tuşlara basılı tutun;

EV3 tuğlanız kendini kapattığı zaman tuşlara basmayı bırakabilirsiniz, sistem normal bir şekilde başlayacaktır.

4 – Robotu düz gitmesi için programladığımız halde düz gitmiyor, sorun ne olabilir?

Robotun düz gitmemesi çoğu zaman karşılaştığımız bir sorundur. Robot tasarımı ve yaptığınız programlar da robotun düz gitmemesine neden olabilir.

Bu probleme bazen neden olan konuya değinmek istiyorum. LEGO MINDSTORMS robotlarının sensörlü olan motor kutusunun içinde dişli çarklar vardır. Bu dişli çarklar hem tork, hem de motor hızının ayarlanması bakımından önemli rol oynarlar. Aşağıdaki resimde örnek bir LEGO MINDSTORMS motoru gösterilmektedir.

Motor içerisindeki dişli çarkların diş aralıkları yüzünden bir boşluk oluşabilir, bu boşluk motora bağlı olan tekerleği veya motorun uç kısımdaki delikli turuncu bölümü eliniz ile oynatmak istediğinizde içindeki sensörün algılayamayacağı bir harekete neden olabilir. Bazı durumlarda robotlarınızı yere koyup elinizle yumuşak bir şekilde ileri ittirerek bu dişli boşluğunu ilk hareket için düzeltebilirsiniz ve robotun düz gitmesini sağlayabilirsiniz.

Robotun düz gitmemesi tasarımınızla da alakalı olabilir. İlk olarak motorlardan tekerleklere giden aks/mil bağlantılarını kontrol edin. Bazı akslar çok kullanılmaktan, yanlış bağlantılardan dolayı yamulmuş olabilir. Bu durumda düz olduğundan emin olduğunuz bir aks ile değiştirin. Tasarımınızda tekerleklere sürtünen, motorları zorlayan bir parça var ise robotunuz düz gitmeyebilir.

Robotun düz gitmesini sağlamak için genellikle aşağıdaki resimde görünen motor bloğunu kullanıyoruz. Eğer siz de bu bloğu kullanıyorsanız lütfen kırmızı renk ile işaretlenmiş ayarın “0” konumunda olduğundan emin olun.

Yukarıda gösterilen program bloğu EV3 tuğlanızın piline bağlı olarak veya herhangi bir zorlanma anında motorların hızlarında otomatik olarak değişiklik yapabilir, yani siz motorları 50 hızla döndürmek üzere programladıysanız EV3 işlemcisi belirtilen durumlara bağlı olarak motorların hızlarını 49, 48, 47,46 şeklinde düşürebilir. Motorların hiçbir şekilde etkilenmemesi için bilgisayarınızdaki yazılımda 5. Sekmenin altında bulunan aşağıdaki gördüğünüz motor bloğunu da kullanabilirsiniz.

Bunları yapmanıza rağmen robotunuz hala ilk başlangıç noktasından sapıyor diye düşünüyorsanız, yapacağınız program ile anlık olarak motorlardan gelen açısal dönüş bilgilerini birbirleriyle karşılaştırma yaptırıp çıkan sonuca göre robotu toparlayan bir program dizisi de oluşturabilirsiniz, veya Gyro / jiroskop sensör kullanarak robotunuzun yönünün değişmemesini sağlayabilirsiniz.

5 – Gyro/Jiroskop sensörüm bazen hatalı çalışıyor veya çalışmıyor, ne yapabilirim?

LEGO MINDSTORMS EV3 jiroskop sensörü robot üzerinde bağlı olduğu konuma göre robotun eğimini veya yönünü açısal olarak algılayabilir. Bu algılamayi yapabilmek için EV3 işlemcisi matematiksel bir hesap yapmalıdır. Jiroskop sensörü esas olarak her saniye kaç derecelik açı değişikliği olduğunu hesaplar. İvmeye bağlı olarak yapılan hesaplamaya şu şekilde örnek verebiliriz;

50d/s * 4s = 200 Derece

Saniyede 50 derecelik dönüş yapan ve 4 saniye dönmeye devam eden bir robot toplamda 200 derecelik bir dönüş yapacaktır.

EV3 tuğla çalışmaya başladığı andan itibaren veya jiroskop sensöre kablo takıldığı andan itibaren arka planda ölçüm yapmaya başlar ve bulunduğu konumu “0” noktası olarak kabul eder. Eğer ki robot sabit bir konumda değilken / hareket halindeyken kabloyu takarsanız o hareketin ivmesine göre saniyedeki açı değişikliği ölçümünde de hatalar çıkacaktır. Aşağıdaki örnekle açıklamayı daha anlaşılır hale getirelim;

Resimde gösterilen programı oluşturup EV3 tuğlanıza gönderin ve çalıştıracak şekilde ekranda bekletin;

Bu program jiroskop sensörden gelen veriyi EV3 ekranında anlık olarak göstermek için kullanılır.

Bu örnek için Jiroskop sensör takılı olan hazırda bulunan bir robotu kullanabilir veya sensörü EV3 tuğlanızın yanına aşağıdaki gibi basit bir şekilde takabilirsiniz;

Biraz önce robota gönderdiğiniz programı çalıştırın, sensörün kablosunu çıkartın, robotu elinizde tutun, jiroskop sensörün kablosu takılı değilken kendi etrafınızda robotla beraber dönmeye başlayın(mesela saniyede 3 derecelik açı değişikliği yapıyorsunuz), dönüş sırasında sensörün kablosunu takın. Eğerki aynı hızla dönmeye devam ederseniz EV3 tuğla ekranında “0” yazdığını görürsünüz. Şimdi robotu düz bir yüzeye koyun. Ekrana baktığınızda jiroskop sensörden gelen verinin “0” değilde sizin dönerken kabloyu taktığınız anda yaptığınız saniyelik açı değişikliğiyle birebir oranda devam ettiğini görebilirsiniz. Bu durumdan sonra jiroskop sensör kullanan başka bir program çalıştırmayı denerseniz hata verdiğini göreceksiniz. Problemi düzeltmek için, robot düz bir yüzeydeyken jiroskop sensör kablosunu çıkartın ve hareket ettirmemeye özen göstererek tekrar takın. Oluşturduğunuz program hala çalışıyorsa ekranda “0” rakamını görebilirsiniz.

Kendi yaptığınız programların önüne, sensörden gelen veriyi kontrol eden, hatalı bi durumda uyarı veren ve program dizisini başlatmayan bir program oluşturabilirsiniz.

Bir başka seçeneğimizde aşağıdaki programı oluşturup yine kendi oluşturduğunuz programın önüne koymak. Bu program jiroskop sensöre saniyenin yüzde biri hızda hem açı hem de ivme ölçme işlemi yaptırdığından sensör sıfırlanmaktadır.

Önemli not : Bazı robotlarda ve robot firmware / yazılım versiyonlarında çalışmayabilir.

Programda kullanılan ikonlar şu şekilde ayarlanmıştır;

Loop / döngü ikonunun en sonundaki

işaretine basarak aşağıdaki resimdeki menüyü açın ve “Time Indicator” olarak seçin. İçindeki programın 1 saniye boyunca çalışmasını sağlamak için bunu kullanıyoruz.

3. sekmedeki aşağıda kırmızı ile işaretlenmiş olan jiroskop sensör ikonunu kullanın.

Sensör ayarlarını aşağıdaki gibi yapın;

Sensörün yanında duran kum saatli blok 2. Sekmedeki “Wait” bloğudur. Wait bloğu 0.001 olarak ayarlanmıştır.

6 – Jiroskop sensörü kullanarak robotu belirli bir açı yapacak şekilde çalıştırdığımda tam istediğim açıda durmuyor, neden olabilir?

Jiroskop sensör kullanarak 90 derecelik bir açı yapmak istediğimizde bize mantıklı gelen ölçüm değerini “=” ve birim değerini de 90 olarak seçmektir ama çoğu zaman bu mantık hatalara sebep olur. Robot hızlı bir şekilde döneceğinden açıları 1,2,3,4,5,6,7 şeklinde sırayla algılamayacaktır onun yerine 5,12,20,27 gibi rakamları atlayarak okur, bu yüzden dönerken algılanan açı 90 dereceye eşit olmayacağından robot dönmeye devam edecektir. Sorunu çözmek için büyüktür işareti kullanılabilir. Bu durumda birim değerini 90 dereceden daha az bir değer olarak girmelisiniz. Mesela motor hızı 30 ve jiroskop sensör birimini 84 olarak ayarlayın ve programı çalıştırın, eğer 90 derecede duramazsa ya robotun hızını ya da açı değerinde değişiklik yaparak programınızı düzeltmeyi deneyin.

7 – EV3 yazılımının içindeki örnek robotlardan “Fil” robotunu yaptık, programı çalıştırdık ama fil hareket etmiyor, neden olabilir?

Şüphesiz ki en çok ilgi çeken robot sıralamasında Fil robotumuz üst sırada yer alıyor, bu yüzden öğretmenler öğrencilerine bu robotu yaptırmak istiyorlar. Çalıştırma aşamasına gelindiğinde çoğu robot çalışmıyor, bunun nedeni ya öğrencilerin yada öğretmenlerin yapım aşamasını çok dikkatli bir şekilde izlememiş olmasıdır. Problemi düzeltmek için aşağıdaki adımları kontrol edin;

  1. * Sensör ve motor bağlantılarının hangi portlara yapıldığını tekrar kontrol edin. Bazı durumlarda kablolar tam takılmamış bile olabiliyor.
  2. * Yapım aşamasında dişli çarkların hizalanması adımını iyice gözden geçirin, hizanın yanlış olması dişli çarkların sıkışmasına ve motorların zorlanmasına / hareket etmemesine neden olabilir.
  3. * Programın EV3 tuğla üzerinde çalışıyor olduğundan emin olun, EV3 ekranına baktığınızda sadece "MINDSTORMS" ve "004" yazıları görünmesi gerekiyor.
8 – EV3 pilimin şarjı dolu ama çalıştırma düğmesine bastığımda açılmıyor, tuğla mı bozuldu?

Öğrenciler bazen tuğlanın şarjlı pilini takarken acele edebilirler veya yanlış bir şekilde takmaya çalışabilirler, bu durum tuğla içinde pile temas eden ve aşağıda kırmızı ile gösterilmiş yayın yamulup aşağıya doğru bükülmesine neden olabilir. Belirtilen yayı hafifçe yukarı doğru çekerek düz konuma getirmeye çalıştığınızda sorunu düzeltebilirsiniz.

9 – Apple MAC / OS X bilgisayarımda EV3 yazılımını çalıştıramıyorum / program açılıyor ama ana ekran gelmiyor / program yanıt vermiyor.

Bu sorun Microsoft Silverlight yüklemesinden kaynaklanıyor olabilir. OS X cihazınızdan Microsoft Silverlight uygulamasını ve LEGO MINDSTORMS Education EV3 uygulamasını kaldırın. Bir arama motorunu kullanarak OS X için Microsoft Silverlight uygulamasını indirip kurun.

EV3 için indirmiş olduğunuz .dmg kurulum dosyasını çalıştırın ve kurulum sırasında karşınıza gelen ekranda Microsoft Silverlight seçeneğinin işaretini kaldırın (daha önce Microsoft sitesinden dosyayı indirip kurulum yaptığınız için yeni dosyaların üzerine yazmasın diye) ;

İleri seçeneğini işaretleyip kuruluma devam edin, yükleme bittiğinde EV3 yazılımınızın çalıştığını göreceksiniz. Eğer yine de çalışmaz ise bu adımları tekrar uygulamanız gerekebilir.

10 – LEGO MINDSTORMS Education EV3 yazılımını Microsoft Windows işletim sistemli bilgisayarıma kurmaya çalıştığımda “TARGETDIR is undefined, the Directory table seems malformed. Aborting... “ hatası veriyor, nasıl düzeltebilirim?

Bu hata Windows XP, Windows 7, ve Windows Vista işletim sistemlerinde EV3 yazılımının ilk kurulumu sırasında çıkabilir. EV3 yazılımı belirtilen işletim sistemlerine kurulurken geçici bir sistem klasörü kullanır, bu klasör bazı işletim sistemlerinde otomatik olarak oluşturulmadığından yukarıdaki resimdeki gibi bir hata alabilirsiniz, bunu çözmek için;

  • * Windows’ta en sol altta bulunan “Başlat” veya “Windows” ikonuna tıklayın,
  • * Açılan pencerede “cmd” yazıp arama butonuna tıklayın,
  • * Cmd dosyası bulunduğunda üzerine fareniz ile sağ tıklayın ve “Run as Administrator” veya “Yönetici olarak çalıştır” seçeneğini seçin,

  • * Karşınıza siyah bir ekran gelecek, siyah ekran içerisinde aşağıdaki komutları sırasıyla yazıp her birinden sonra enter tuşuna basın,
  • * Cd\
  • * Cd users
  • * Cd public
  • * Md documents

Gerekli olan klasörü oluşturdunuz. Şimdi EV3 yazılımını tekrar kurmayı deneyebilirsiniz, artık yukarıda belirtilen hatayı vermeyecektir.

11 – LEGO MINDSTORMS Education EV3 seti satın aldım, robotu programlamak için kullanacağım yazılımı nerden indirebilirim?

İnternet tarayıcınızı açın ve legoeducation.com/download sayfasına gidin,

Karşınıza gelen sayfada “LEGO MINDSTORMS Education EV3 ikonu”na tıkladıktan sonra “Click Here” yazan yere tıklayın;

Sizi yeni bir sayafaya yönlendirecek, buradan “CREATE YOUR OWN LEGO ID” yazan yere tıklayın,

Yeni açılan pencerede sizden istenen bilgileri Türkçe karakter kullanmadan girin ve NEXT butonuna basın,

Bir sonraki adımda E-posta adresinizi yazın, Ülkeyi seçin(Çoğu zaman otomatik olarak seçilir), cinsiyet kutucuklarından uygun olanı seçin ve“I accept the terms and conditions for LEGO ID” yazan kutucuğu işaretleyin, “CREATE YOUR USER ACCOUNT” butonuna basın,

İşlemlerin başarılı bir şekilde sonuçlandığını bildiren pencere açılacaktır, NEXT butonuna tıklayın ve devam edin,

Yeni açılan sayfada bilgilerinizi tamamlamak için NEXT butonuna tıklayın,

Sizden istenen bilgileri tekrar doldurun ve “I accept the terms and conditions” kutucuğunu işaretleyin, daha sonra SUBMIT butonuna basın,

Yeni açılan pencerede ücretsiz sunulan yazılımları görebilirsiniz, EV3 olan yazılımın yanındaki “CONTINUE” butonuna tıklayın,

Yeni açılan pencerede GO TO PRODUCT PAGE’ e tıklayın,

Bir sonraki adımda kullandığınız işletim sistemi otomatik olarak belirlenir ve size uygun olan yazılım için bağlantı oluşturulur, DOWNLOAD for ... butonuna bastığınızda indirme işlemi başlayacaktır,

12 – Dijital içerik / eklenti paketi / aktivite paketi satın aldım, hangi siteden indirebilirim?

Satın almış olduğunuz dijital bir paket var ise lütfen ilk başta 11 numaralı sorudaki adımları izleyin ve kendinize yeni bir LEGO ID oluşturun, daha sonra LEGO Education internet sitesini kapatmadan / kullanıcı adınız ile giriş yaptıktan sonra, size TEKNOKTA tarafından gönderilen aktivasyon e-postasındaki bağlantıya tıklayın, bu bağlantı sizi “PRODUCT ACTIVATION” menüsüne yönlendirip ilgili aktivasyon kodunu ekrana otomatik olarak taşıyacaktır. SEND butonuna tıkladıktan sonra ürününü indirebileceğiniz sayfayı görebilirsiniz.

13 – EV3 robotumu Bluetooth ile bilgisayarıma bağlamak istiyorum / bağlayamıyorum, ne yapmam gerekiyor?

Bluetooth bağlantı şekli bazen sizi zorlayabilir. Normal koşullarda EV3 robotu ve bilgisayar arasındaki bağlantı aşağıdaki gibi yapılır;

EV3 tuğla üzerindeki Ayarlar menüsüne (ingiliz anahtarı) gelin ve Bluetooth’u seçin;

Visibility ve Bluetooth kutucuklarını işaretledikten sonra en alttaki Butona tıklayın;

EV3 tuğlanızı USB kablo kullanarak bilgisayarınıza bağlayın ve bilgisayarınızda EV3 yazılımını açın, daha sonra yeni bir programlama penceresi oluşturun, yeni programlama penceresinde en sağ alt köşede bulunan küçük pencerede “Available Bricks” menüsüne tıklayın;

Bluetooth işaretinin altındaki kutucuğa tıklayın. Kısa bir süre sonra EV3 tuğla üzerindeki ekrandan bilgisayarınızın robota bağlanmak istediğini söyleyen uyarı penceresi çıkacak bu uyarıyı EV3 tuğla üzerindeki Enter tuşu ile onaylayın ve bilgisayarınızda çıkan şifre uyarı ekranına 1234 yazın, tekrar EV3 ekranınızda çıkan yazıyı onaylayın ve bağlantı sağlanmış olacaktır, artık USB kabloyu çıkartabilirsiniz.

Yukarıdaki işlemleri yapmanıza rağmen Bluetooth işareti EV3 yazılımında aktif olarak görünmüyorsa, bağlanırken hata çıkıyorsa veya bağlanmıyorsa lütfen bilgisayar konusunda daha uzman birisine danışın ve Windows işletim sistemindeki Bluetooth sürücülerinin kaldırılmasını daha sonra Windows Update kısmından otomatik yüklenmesini talep edin.

14 – Tasarım Mühendisliği Projelerini / Uzay Görev Seti Aktivite Paketini / Science Activity Pack Etkinliklerini satın aldım, nasıl kurarım / nasıl çalıştırırım?

Lütfen ilk başta 11. ve 12. Soruların yanıtlarındaki adımları izleyin ve dosyaları bilgisayarınıza indirip kurduktan sonra buradan devam edin.

Yukarıda adı geçen etkinlik paketleri bilgisayara kurulduğu zaman ayrı bir program olarak değil, EV3 yazılımının eklentisi olarak kurulur, yani EV3 programlama yazılımını bilgisayarınızda çalıştırdığınızda bu içerikleri ilk açılış sayfasında görürsünüz.Aşağıda uzay seti aktivite paketini görmektesiniz;

Microsoft Windows işletim sisteminizdeki EV3 programlama yazılımınız en güncel sürümde ise yukarıda belirtilen paketler yazılım içinde görünmemektedir. Bu hatayı düzeltmek için EV3 yazılımını ve yukarıda adı geçen etkinlik paketlerini bilgisayarınızdan kaldırın. Bu adresteki http://tinyurl.com/ev3eskisurum EV3 yazılımını indirip kurun, daha sonra satın almış olduğunuz etkinlik paketlerini bilgisayarınıza kurduğunuzda sorunsuz bir şekilde çalışacaktır.

15 – Bilgisayarımda yaptığım programı EV3 robotuma gönderdim ve sonra bilgisayarımdan yanlışıkla sildim, program robotun hafaızasında duruyor, bilgisayarıma nasıl geri alabilirim?

Program EV3 tuğlaya gönderildikten sonra bilgisayara tekrar indirilip EV3 yazılımında değiştirilemez. Lütfen yaptığınız robot programlarının yedeğini almayı unutmayın.

Aradığınız cevap burda yoksa lütfen destek@teknokta.com adresine e-posta gönderin, en kısa sürede sorularınızı yanıtlamaya çalışacağız.

Yorum yaz...
  • (Yayınlanmayacak)